دوگانگی سیاستی در بازار تخممرغ؛ وقتی صادرات قربانی تصمیمات مقطعی میشود.
به گزارش پایگاه خبری صنعت طیور ایران ILBPIN.ir، اتحادیه مرکزی مرغداران میهن با ارسال نامهای رسمی به وزیر جهاد کشاورزی، رئیس کمیسیون کشاورزی مجلس و جمعی از مقامات ارشد کشور، نسبت به اختلال جدی در فرماندهی واحد بازار تخممرغ کشور و نقض مکرر تفاهمنامهها و مصوبات قانونی هشدار داده است.
بر اساس این مکاتبه، از دیماه ۱۴۰۱ و در پی مصوبه شورای قیمتگذاری، مدیریت زنجیره تولید تا مصرف و همچنین صادرات و واردات محصولات صنعت مرغ تخمگذار به اتحادیه مرکزی مرغداران میهن واگذار شد؛ تصمیمی که به گفته اتحادیه، زمینهساز خروج ایران از جایگاه واردکننده و تبدیل آن به صادرکننده فعال منطقهای در حوزه تخممرغ شد.
روند صادرات؛ از خودکفایی تا نقشآفرینی منطقهای
طبق آمار رسمی ارائهشده در این نامه:
-
در سال ۱۴۰۱ میزان صادرات تخممرغ خوراکی کشور حدود ۵۵ هزار تن بوده است.
-
در سال ۱۴۰۲ صادرات تخممرغ با رشدی قابلتوجه به حدود ۱۳۷ هزار تن افزایش یافته است.
-
در سال ۱۴۰۳ صادرات تخممرغ خوراکی به حدود ۱۵۹ هزار تن رسیده است.
-
در نهماهه سال ۱۴۰۴ نیز صادرات تخممرغ خوراکی کشور حدود ۸۴ هزار تن گزارش شده است.
این ارقام نشان میدهد که طی سالهای اخیر، سیاستگذاری تولید در صنعت مرغ تخمگذار بهطور محسوسی بر مبنای صادرات تنظیم شده است.
اما نقد جدی کجاست؟
هرچند در نحوه و شیوه صادرات تخممرغ همواره حرفوحدیثها و انتقاداتی وجود داشته، اما چالش اصلی زمانی پررنگ میشود که تولید تخممرغ کشور بر پایه سیاست صادراتی طراحی شود؛ آن هم در شرایطی که نهادههای اصلی تولید با ارز ترجیحی ۲۸۵۰۰ تومانی در اختیار تولیدکننده قرار میگیرد.
از نگاه منتقدان، صادرات محصولی که با نهاده یارانهای تولید شده، بدون سازوکار شفاف جبرانی برای بازار داخل و منابع ارزی کشور، محل سؤال جدی است. این موضوع بهویژه زمانی حساستر میشود که در مقاطع مختلف، با بروز نوسان قیمتی، صادرات بهصورت ناگهانی متوقف و بار تنظیم بازار مستقیماً بر دوش تولیدکننده گذاشته میشود.
دوگانگی سیاستی؛ ریشه بیثباتی بازار
به اعتقاد اتحادیه مرکزی مرغداران میهن، مشکل اصلی نه اصل صادرات، بلکه نبود ثبات و فرماندهی واحد در سیاستگذاری است. از یک سو تولیدکننده با فرض تداوم صادرات، برنامه تولید خود را تنظیم میکند و از سوی دیگر، با تصمیمات مقطعی و ناگهانی، مسیر صادرات مسدود میشود؛ در حالی که همزمان صادرات محصولات مولد مانند تخم نطفهدار، جوجه یکروزه و پولت تخمگذار بدون محدودیت ادامه دارد.
این دوگانگی، نهتنها منجر به افت مقطعی قیمت نشده، بلکه در عمل باعث حذف گلههای در حال تولید، افزایش زیان مرغداران و تضعیف سرمایه تولید شده است؛ مسیری که در میانمدت میتواند امنیت غذایی کشور را با چالش مواجه کند.
جمعبندی
واقعیت آن است که صادرات تخممرغ، اگر قرار است بهعنوان ابزار تنظیم بازار استفاده شود، نیازمند سیاست شفاف، پایدار و پاسخگو است؛ بهویژه زمانی که تولید بر پایه نهاده یارانهای انجام میشود. در غیر این صورت، نه تولیدکننده منتفع خواهد شد و نه بازار داخلی به ثبات خواهد رسید. تجربه سالهای اخیر نشان میدهد که تصمیمات مقطعی، بزرگترین ضربه را به تولید پایدار وارد میکند؛ حتی اگر با نیت حمایت از مصرفکننده اتخاذ شده باشد.
