گزارش ویژه ILBPIN | «بازار تخم‌مرغ در وضعیت قرمز؛ از محدودیت صادرات تا کمبود نهاده‌ها»

رسانه صنعت طیور گوشتی و تخم‌گذار ایران – ILBPIN.ir

در هفته‌های اخیر صنعت تخم‌مرغ ایران با مجموعه‌ای از تصمیمات و شرایط متناقض روبه‌رو شده که فعالان این حوزه از آن به‌عنوان «فشار چندجانبه بر تولیدکننده» یاد می‌کنند. بررسی‌های ILBPIN نشان می‌دهد که هم‌زمان چند اتفاق مهم در حال وقوع است که مجموعاً بازار را به مرز بحران رسانده است.

۱. ممنوعیت عملی صادرات و صادر نشدن سرتیفیکیت؛ ضربه به قیمت داخلی

طبق اسناد و گزارش‌های رسیده به ILBPIN، جهاد کشاورزی طی نامه‌ای به دامپزشکی، ممنوعیت صدور سرتیفیکیت صادرات تخم‌مرغ را ابلاغ کرده است.
این اقدام عملاً صادرات را متوقف کرده و باعث شده حجم تخم‌مرغی که پیش‌تر صادر می‌شد وارد بازار داخلی شود و قیمت به‌شدت افت کند.

اقدامی که از نظر کارشناسان، بدون توجه به وضعیت نهاده، می‌تواند موجب زیان سنگین به تولیدکنندگان شود.

۲. کمبود نهاده در بازارگاه؛ فقط ۳۰ درصد ذرت و «هیچ» سویایی

در حالی که قیمت‌گذاری دستوری همچنان پابرجاست، تأمین نهاده هر روز دشوارتر شده است:

• تنها ۳۰ درصد سهمیه ذرت برای خرید در سامانه بازارگاه بارگذاری شده است.

• از کنجاله سویا فعلاً هیچ خبری نیست و موجودی بازارگاه تقریباً صفر گزارش می‌شود.

این کمبود باعث شده بسیاری از مرغداران ناچار شوند خوراک مورد نیاز را از بازار آزاد تهیه کنند—آن هم با قیمت‌های چندبرابری.

۳. اختلاف شدید قیمت نهاده؛ ۳ تا ۴ برابر شدن هزینه تولید

بر پایه گزارش‌های میدانی ILBPIN، اختلاف قیمت نهاده‌های دامی در بازارگاه و بازار آزاد به سطح بی‌سابقه‌ای رسیده است:

این اختلاف به‌تنهایی کافی است که تمام محاسبات اقتصادی واحدهای تولیدی را بر هم بزند.
در شرایطی که خوراک ۷۰٪ هزینه تولید مرغ و تخم‌مرغ را تشکیل می‌دهد، این وضعیت برای بسیاری از واحدها «غیرقابل تحمل» توصیف شده است.

۴. افزایش شدید هزینه بسته‌بندی؛ کارتن و شانه گران شدند

علاوه بر نهاده‌ها، هزینه بسته‌بندی نیز با جهش مواجه شده:

• قیمت کارتن افزایش چشمگیری داشته

• شانه تخم‌مرغ نیز گران شده و تأمین آن برای بسیاری از واحدها دشوار شده

به این ترتیب، حتی اگر نهاده با قیمت آزاد تأمین شود، هزینه بسته‌بندی نیز فشار مضاعفی بر تولیدکننده وارد می‌کند.

۵. تصمیمات متناقض؛ فشار مضاعف بر تولیدکننده

ILBPIN در بررسی‌های خود به یک تناقض جدی رسیده است:

• از یک طرف: صادرات محدود شده و بازار داخل اشباع شده است.

• از طرف دیگر: نهاده کافی در بازارگاه عرضه نمی‌شود.

• در کنار آن: برخی استان‌ها تولیدکنندگان را برای «تنظیم بازار تخم‌مرغ» تحت فشار قرار می‌دهند.

این مجموعه تصمیمات، بدون هماهنگی و بدون پشتوانه تأمین خوراک، باعث شده فعالان صنعت بپرسند:
چطور باید محصول را با نرخ دستوری عرضه کرد وقتی نهاده با نرخ آزاد خریداری می‌شود؟

۶. خطر خروج گسترده تولیدکنندگان؛ تهدید امنیت غذایی

تحلیل کارشناسی ILBPIN نشان می‌دهد ادامه این روند می‌تواند پیامدهای خطرناکی داشته باشد:

• کاهش تولید در بسیاری از واحدها

• حذف زودهنگام گله‌ها

• کمبود دوره‌ای تخم‌مرغ در بازار

• جهش قیمت مصرف‌کننده در ماه‌های آینده

• کاهش جدی انگیزه برای ادامه تولید

بسیاری از تولیدکنندگان معتقدند فشارهای فعلی بیش از توان اقتصادی آن‌هاست و ادامه کار را از نظر مالی «غیرممکن» کرده است.

جمع‌بندی ILBPIN

• ممنوعیت صادرات و عدم صدور سرتیفیکیت، بازار را اشباع و قیمت را پایین آورده است.

• عرضه قطره‌چکانی نهاده در بازارگاه ادامه تولید را تهدید می‌کند.

• فاصله سه‌برابری قیمت نهاده یارانه‌ای و آزاد، ساختار هزینه تولید را نابود کرده است.

• فشار برای تنظیم بازار، بدون تأمین نهاده، اقدامی غیرعملی و غیرمنصفانه است.

• اگر سیاست‌ها اصلاح نشود، موج جدیدی از کاهش تولید و افزایش قیمت در راه خواهد بود.

انتشار این گزارش با ذکر منبع ILBPIN.ir بلامانع است.