توسعه فناوری تبدیل پر مرغ به خوراک دام توسط دانشمندان ایرانی
آیا فناوری زیستی جدید ایران به یک محصول تجاری تبدیل میشود؟
به گزارش پایگاه خبری صنعت طیور ایران ILBPIN.ir، گروهی از پژوهشگران ایرانی در پژوهشگاه ملی مهندسی ژنتیک و زیستفناوری موفق به توسعه فناوریای شدهاند که امکان فرآوری پر مرغ و تبدیل آن به پودر پروتئینی قابل استفاده در خوراک دام و طیور را با استفاده از یک سویه باکتریایی از جنس Bacillus فراهم میکند؛ فناوریای که در صورت تجاریسازی میتواند بخشی از معادله تأمین پروتئین در صنعت خوراک کشور را تغییر دهد.
«امیر میمندپور»، از اعضای این تیم پژوهشی، اعلام کرده است که پر مرغ حدود ۵ درصد وزن کل طیور را تشکیل میدهد و یکی از بزرگترین جریانهای پسماند در زنجیره تولید طیور به شمار میرود.
رشد صنعت طیور و تشدید مسئله پسماند
بررسیهای ILBPIN.ir نشان میدهد همزمان با رشد صنعت طیور ایران، حجم پسماندهای جانبی نیز افزایش یافته است. پس از چند سال نوسان، صنعت مرغداری کشور در سال ۲۰۲۴ با بازگشت به تولید ماهانه حدود ۲۲۳ هزار تن گوشت مرغ، بار دیگر به وضعیت صادرکننده خالص—عمدتاً به بازار عراق—رسیده است.
این رشد تولید بهطور طبیعی به معنای تولید هزاران تن پر مرغ در سال است؛ پسماندی که در حال حاضر یا با هزینه دفع میشود یا حداکثر بهعنوان منبعی کمارزش در خوراک دام مورد استفاده قرار میگیرد.
مانع فنی: کراتین و هضمناپذیری
به گزارش ILBPIN، چالش اصلی استفاده از پر مرغ در تغذیه دام، وجود پروتئین کراتین است؛ پروتئینی فیبری و بسیار مقاوم که به دلیل پیوندهای دیسولفیدی متعدد، بهسختی تجزیه و هضم میشود.
فناوری معرفیشده با استفاده از آنزیم کراتیناز—که ژن آن از یک سویه باکتریایی بومی استخراج شده—میتواند این ساختار مقاوم را شکسته و ارزش تغذیهای پر مرغ را بهطور معناداری افزایش دهد.
🔍 تحلیل اقتصادی ILBPIN: آیا این فناوری صرفه دارد؟
۱. ماده اولیه تقریباً رایگان
از منظر اقتصادی، پر مرغ یک خوراک با هزینه تأمین نزدیک به صفر است. در بسیاری از کشتارگاهها، پر مرغ نهتنها درآمدزا نیست، بلکه هزینه جمعآوری، حمل و دفع نیز به واحدها تحمیل میکند. تبدیل این پسماند به خوراک، عملاً هزینه منفی را به ارزش افزوده تبدیل میکند.
۲. جایگزینی نسبی با پروتئینهای وارداتی
در شرایطی که کنجاله سویا و سایر منابع پروتئینی وارداتی:
- با نوسان شدید قیمت
- وابسته به ارز
- و تحت تأثیر بازار جهانی
هستند، حتی جایگزینی جزئی آنها با پودر پر فرآوریشده میتواند:
- هزینه تمامشده جیره را کاهش دهد
- ریسک تأمین را پایین بیاورد
- و انعطافپذیری خوراکسازان را افزایش دهد
تحلیل ILBPIN.ir نشان میدهد این محصول بهتنهایی جایگزین سویا نخواهد شد، اما میتواند در کنار سایر منابع، نقش مکمل اقتصادی ایفا کند.
۳. هزینه فرآوری؛ عامل تعیینکننده
نقطه حساس تجاریسازی، هزینه فرآوری صنعتی است:
- تولید آنزیم
- زمان و دمای فرآیند
- مقیاس تولید
- و مصرف انرژی
اگر فناوری بتواند در مقیاس صنعتی با هزینهای پایینتر از روشهای حرارتی یا شیمیایی رایج عمل کند، مزیت رقابتی واقعی ایجاد خواهد شد. در غیر این صورت، این فناوری صرفاً در مقیاس آزمایشگاهی یا نیمهصنعتی باقی میماند.
۴. بازار هدف؛ خوراک دام، نه طیور حساس
بر اساس ارزیابی ILBPIN، مسیر منطقی تجاریسازی این فناوری احتمالاً از:
- خوراک دامهای سنگین
- یا جیرههای خاص با حساسیت کمتر
آغاز میشود و نه لزوماً جیره مرغهای مادر یا تخمگذار با حساسیت بالا. این رویکرد میتواند ریسک بازار را کاهش داده و پذیرش تدریجی ایجاد کند.
۵. ارزش زیستمحیطی؛ مزیت پنهان اما مهم
فراتر از عدد و رقم، این فناوری دارای مزیت زیستمحیطی قابل توجهی است:
- کاهش پسماند کشتارگاهی
- کاهش بار زیستمحیطی
- همراستایی با سیاستهای اقتصاد چرخشی
مزیتی که در آینده میتواند به مشوقهای دولتی یا حمایتهای تنظیمگری منجر شود.
جمعبندی نهایی ILBPIN
تحلیل ILBPIN.ir نشان میدهد فناوری تبدیل پر مرغ به خوراک دام، از نظر علمی گامی مهم و از نظر اقتصادی دارای پتانسیل مشروط است. موفقیت تجاری این طرح به سه عامل کلیدی وابسته است:
- کاهش هزینه فرآوری در مقیاس صنعتی
- تعریف بازار هدف واقعبینانه
- انجام مطالعات تغذیهای و اقتصادی مستقل
در صورت تحقق این شروط، این فناوری میتواند از یک دستاورد پژوهشی به یک ابزار عملی در کاهش هزینه خوراک و مدیریت پسماند صنعت طیور ایران تبدیل شود؛ مسیری که نه با شعار، بلکه با عدد و عملکرد واقعی تعیین خواهد شد.
این گزارش تحلیلی توسط پایگاه خبری صنعت طیور ایران ILBPIN.ir تهیه و منتشر شده است.
انتشار یا بازنشر بدون ذکر منبع مجاز نیست.
