تولیدکنندگان تخممرغ در جهان؛ روایت دردها و چالشها
چکیده — در سالهای اخیر تولیدکنندگان تخممرغ در کشورهای مختلف با مجموعهای از مشکلات همزمان روبهرو شدهاند: شیوع آنفلوآنزای پرندگان (HPAI)، نوسان و افزایش قیمت نهادهها (ذرت، کنجاله سویا)، گرانی انرژی و هزینههای حملونقل، فشارهای قانونی و استانداردهای رفاه حیوانات (تغییر به سیستمهای cage-free)، کمبود نیروی کار و ضعف زیرساختها در برخی بازارهای نوظهور. این مقاله وضعیت کلیدی بازارها را مرور و پیامدها و راهکارهای محتمل را خلاصه میکند.
سرخط: آنفلوآنزای پرندگان، محرک اصلی تنش در ۲۰۲۴–۲۰۲۵
شیوع گسترده HPAI در چند سال گذشته به ویژه در ایالات متحده و اروپا تأثیر عمیقی بر عرضه تخممرغ گذاشته است: کشتار مرغهای آلوده و پیشگیرانه، کاهش تعداد مرغهای تخمگذار و در نتیجه افزایش قابل توجه قیمتها و ناپایداری عرضه. دولت آمریکا تلاشهایی مانند بستههای حمایتی و برنامههای مهار بیماری ارائه کرده تا ضربهی عرضه را کاهش دهد.
چالشهای مشترک بینالمللی
۱) نوسان و افزایش هزینه نهادهها
هزینه خوراک (ذرت و کنجاله سویا) سهم بزرگی از هزینه تمامشده تولید تخممرغ را تشکیل میدهد. بالا یا ناپایدار شدن قیمت این کالاها در سطح جهانی، حاشیه سود تولیدکنندگان را تحتفشار قرار میدهد و تولید کوچکترها را به حاشیه میراند. در اروپا و بسیاری از بازارها، افزایش هزینههای انرژی و حملونقل نیز به این فشار افزوده است.
۲) بیماریها و زیربنای بهداشتی (HPAI و دیگر عوامل بیماریزا)
همانطور که گفته شد، HPAI یکی از بزرگترین شوکهای عرضه در سالهای اخیر بوده؛ اما مسائل دیگری مثل سالمونلا و بیماریهای رخپوش هم تولید را شکننده میکنند و نیاز به سرمایهگذاری در زیربناهای مراقبت و واکسیناسیون (در جاهایی که امکانپذیر است) دارد.
۳) تغییر مقررات رفاه حیوانات و استانداردهای بازار
در بعضی کشورها (بهویژه در اتحادیه اروپا و آمریکا) فشار برای حذف قفسهای سنتی و حرکت به سمت تولید «cage-free» موجب شده تا تولیدکنندگان مجبور به سرمایهگذاری سنگین در اصلاح سالنها شوند؛ سرمایهای که در بستر قیمتهای ناپایدار بازگشتش تضمینشده نیست. این موضوع خصوصاً برای تولیدکنندگان متوسط و کوچک چالشآفرین است.
۴) نیروی کار و لجستیک
کمبود کارکنان ماهر، هزینه بالا یا نبود سیستمهای توزیع مناسب (زنجیره سرما، حملونقل سریع) در کشورهایی با زیرساخت ضعیف، باعث میشود تخممرغها از مزرعه تا بازار کیفیت و زمان خود را از دست بدهند یا هزینه سربار تولید افزایش یابد.
نگاه به بازارها — مروری بر کشورها و مناطق منتخب
ایالات متحده
پیامد مستقیم HPAI در آمریکا بسیار محسوس بوده: از کشتار گسترده مرغها تا افزایش بیسابقه قیمت تخممرغ و فشار سیاسی/اقتصادی برای کنترل بازار. دولت فدرال بستههای حمایتی و برنامههای واکنش اضطراری را آغاز کرده تا عرضه تثبیت شود، اما بازگشت به سطح تولید پیشین زمانبر است؛ زیرا جایگزینی مرغهای تخمگذار و رسیدن آنها به سن تولید ماهها طول میکشد.
اتحادیه اروپا
اروپا ترکیبی از فشارهای HPAI، افزایش هزینه انرژی و تغییر در الگوی مصرف را تجربه میکند. علاوه بر این، تقاضا در بازارهای صادراتی آسیایی برای برخی کشورهای اروپایی کاهش یافته و تعدادی از تولیدکنندگان با مشکلات صادراتی روبهرو شدهاند. در عین حال سیاستهای رفاهی و زیستمحیطی هزینههای تولید را افزایش دادهاند.
برزیل و آمریکای لاتین
برزیل در سالهای اخیر رشد تولید را تجربه کرده و ظرفیت صادراتیاش در حال افزایش است؛ این کشور از داشتن منابع خوراکی و مقیاس تولیدی بهرهمند است، اما نوسان بازارهای جهانی و سیاستهای تجاری خریداران بزرگ (مثل آمریکا یا کشورهای آسیایی) میتواند فرصتها را ناپایدار کند. برخی گزارشها رشد تولید و افزایش عرضه را در برزیل ثبت کردهاند.
هند و چین
در دو بازار بزرگ آسیا مسئلهی تغییر به سیستمهای بدون قفس (cage-free) و نیاز به کمک فنی و سرمایهای برجسته است. در هند مطالعات و نیازسنجیها نشان میدهند که تولیدکنندگان خواهان حمایت برای گذار به سیستمهای جدید هستند و بدون کمک فنی/مالی این انتقال دشوار است. در چین نیز تقاضای مصرفکننده برای محصولات با رفاه بالاتر در حال افزایش است اما گذار آهسته است و تولیدکنندگان با ملاحظات هزینه و بازار مواجهاند.
آفریقا (نمونه: نیجریه)
کشاورزان محلی با چالشهای بنیادی مثل هزینه بالای خوراک، ضعف زیرساختهای تأمین و توزیع، نوسان بازار و کمبود دسترسی به وام یا بیمه مواجهاند؛ این مسائل رشد پایدار تولید در مقیاس تجاری را محدود میکند.
پیامدها برای بازار و مصرفکننده
• افزایش و ناپایداری قیمتها: کاهش عرضه (مثلاً به خاطر HPAI) و هزینه بالاتر تولید به قیمتهای مصرفکننده منتقل میشود.
• تمرکز بیشتر تولید: تولیدکنندگان بزرگتر که توان سرمایهگذاری در بیوسکیوریتی و تغییرات ساختاری را دارند، نسبت به تولیدکنندگان کوچک مزیت پیدا میکنند.
. • تغییر الگوی عرضه: کشورهایی مانند برزیل میتوانند از تقویت تولید و صادرات سود ببرند، اما وابستگی به بازارهای صادراتی ریسک خود را دارد.
چه باید کرد؟ (پیشنهادات سیاستی و عملیاتی)
1. سرمایهگذاری در بیوسکیوریتی و پایش بیماریها: جلوگیری از شیوع و پاسخ سریع به اپیدمیها، کمهزینهتر از مقابله با پیامدهای بازار است.
2. حمایت از گذار فنی (cage-free): بستههای حمایتی و مشاوره فنی برای مرغداریهای کوچک و متوسط تا هزینهگذاری مجبورانه فشار کمتری بر آنها وارد آورد.
3. توسعه زیرساخت لجستیکی و زنجیره سرما: بهویژه در بازارهای در حال توسعه تا ضایعات کاهش یابد و کیفیت حفظ شود.
4. تنوعبخشی در تأمین خوراک: قراردادهای آتی، مشارکت با تولیدکنندگان غلات یا سرمایهگذاری در زنجیره تأمین میتواند نوسان هزینه خوراک را کاهش دهد.
جمعبندی
تولید تخممرغ امروز در مقیاس جهانی با چالشهای چندلایه مواجه است: از شوکهای ناشی از بیماری تا فشارهای زیستمحیطی و مقرراتی و ضعف زیرساختی در برخی کشورها. راهحل مؤثر نیازمند همکاری بین سیاستگذاران، تولیدکنندگان و بازارهاست—حمایت هدفمند، سرمایهگذاری در زیربنا و مدیریت ریسک خوراک و بیماری میتواند بازار را به سطح پایدارتری برگرداند. EggTimesNews همچنان روندها را رصد خواهد کرد و تحلیلهای منطقهایتری از بازار ایران و جهان منتشر میکند.
این گزارش توسط تیم تحریریه EggTimesNews تهیه شده و قابل بازنشر در رسانهها با ذکر منبع میباشد.
