شوک ارزی تالار دوم در سایه افت تقاضای تخم‌مرغ؛ چرا انتقال واقعی هزینه‌ها حتی در فصل کم‌مصرف اجتناب‌ناپذیر است؟

خبرگزاری صنعت طیور ایران (ILBPIN) | گزارش تحلیلی

هم‌زمانی افزایش نرخ ارز نهاده‌های دامی در تالار دوم با دوره‌های کم‌مصرف بازار، باعث شده واکنش قیمتی بازار تخم‌مرغ در کوتاه‌مدت محدود و کنترل‌شده به نظر برسد. با این حال، بررسی‌های خبرگزاری صنعت طیور ایران (ILBPIN) نشان می‌دهد افت مقطعی تقاضا، افزایش هزینه تولید را حذف نمی‌کند، بلکه صرفاً انتقال آن به قیمت بازار را به تعویق می‌اندازد؛ تجربه‌ای که صنعت تخم‌مرغ ایران پیش‌تر نیز آن را پشت سر گذاشته است.

تجربه ۱۴۰۱؛ الگوی واقعی واکنش بازار

به گزارش خبرگزاری صنعت طیور ایران (ILBPIN)، پس از حذف ارز ۴۲۰۰ تومانی در اردیبهشت ۱۴۰۱، بازار تخم‌مرغ با وجود قرار گرفتن در فصل کم‌مصرف تابستان، طی یک بازه زمانی حدود ۳ تا ۴ ماهه به تعادل قیمتی جدید رسید. افزایش قیمت‌ها ابتدا در خردادماه نمایان شد، در تیرماه موج دوم انتقال هزینه شکل گرفت و نهایتاً در شهریور، بازار در سطح جدیدی تثبیت شد.

جمع‌بندی این دوره نشان می‌دهد بازار تخم‌مرغ شوک ارزی را به‌صورت فوری و کامل منتقل نمی‌کند، بلکه با ضریب انتقال حدود ۳۸ تا ۴۰ درصد و با وقفه زمانی، هزینه‌های جدید را در قیمت نهایی تخلیه می‌کند؛ در این فاصله، بخش قابل توجهی از فشار هزینه مستقیماً بر دوش تولیدکننده باقی می‌ماند.

تفاوت کلیدی ۱۴۰۱ و ۱۴۰۴؛ زمان شوک ارزی

در سال ۱۴۰۱، شوک ارزی پس از پایان ماه رمضان و تعطیلات نوروز رخ داد و بازار وارد یک دوره خنثی تا کم‌مصرف (تابستان) شد. با وجود کم‌مصرف بودن این فصل، فشار هزینه نهاده‌ها به‌قدری بالا بود که انتقال هزینه‌ها متوقف نشد و صرفاً با تأخیر انجام گرفت.

اما به روایت خبرگزاری صنعت طیور ایران (ILBPIN)، در سال ۱۴۰۴ افزایش نرخ ارز نهاده‌ها در شرایطی اتفاق می‌افتد که بازار به‌طور هم‌زمان با سه عامل کاهنده مصرف مواجه است:

• ماه رمضان (از ابتدای اسفند)
• تعطیلات نوروز
• فصل تابستان (کم‌مصرف‌ترین فصل تخم‌مرغ)

این هم‌زمانی، واکنش قیمتی بازار را در ماه‌های ابتدایی کند می‌کند، اما به‌معنای حذف فشار هزینه نیست.

تالار دوم؛ نرخ شناور و مبنای زمان‌مند تحلیل

بر اساس توضیحات خبرگزاری صنعت طیور ایران (ILBPIN)، نرخ ارز تالار دوم ماهیتی شناور دارد و تابع عرضه و تقاضاست. تحلیل حاضر بر مبنای نرخ‌های فعلی تالار دوم که در مقطع کنونی حول و حوش ۱۳۰ هزار تومان نوسان می‌کند انجام شده است. بدیهی است تغییر این نرخ می‌تواند بر شدت یا زمان‌بندی واکنش بازار اثرگذار باشد، اما اصل انتقال هزینه‌ها را منتفی نمی‌کند.

قیمت پایه و مسیر محتمل قیمت‌ها

بررسی‌های میدانی ILBPIN نشان می‌دهد قیمت هر کیلو تخم‌مرغ پیش از تغییر نرخ ارز، حدود ۱۱۵ هزار تومان بوده است. با اتکا به تجربه ۱۴۰۱، در نظر گرفتن شرایط زمانی سال ۱۴۰۴ و نرخ‌های فعلی تالار دوم، مسیر قیمتی زیر محتمل است:

• اسفند و فروردین (رمضان و نوروز):
  افزایش محدود قیمت به محدوده ۱۳۵ تا ۱۴۵ هزار تومان؛ به دلیل افت تقاضا و سرکوب طبیعی بازار.
• اردیبهشت و خرداد:
  با خروج تدریجی بازار از تعطیلات و تخلیه بخشی از فشار هزینه انباشته، قیمت‌ها به بازه ۱۴۸ تا ۱۵۸ هزار تومان نزدیک می‌شود.
• تابستان ۱۴۰۴:
  با تکمیل انتقال هزینه‌ها، تشدید فشار نقدینگی تولیدکنندگان و احتمال کاهش عرضه ناشی از حذف گله‌ها، تعادل جدید بازار در محدوده ۱۶۰ تا ۱۷۰ هزار تومان شکل می‌گیرد؛ حتی با وجود کم‌مصرف بودن این فصل.

باکس تحلیلی ILBPIN | واقعیت هزینه تولید تخم‌مرغ

بر اساس آنالیز تفصیلی هزینه تولید که با نرخ‌های فعلی ارز تالار دوم (شناور و در محدوده حدود ۱۳۰ هزار تومان) انجام شده، قیمت تمام‌شده هر کیلو تخم‌مرغ پس از لحاظ همه هزینه‌های مستقیم و غیرمستقیم و با حداقل سود ۱۰ درصدی، حدود ۱۹۰ هزار تومان برآورد می‌شود.

در این محاسبه که در اختیار خبرگزاری صنعت طیور ایران (ILBPIN) قرار گرفته، تمامی اقلام اثرگذار لحاظ شده است؛ از جمله:

• هزینه نهاده‌های اصلی و مکمل با مبنای ارز تالار دوم
• هزینه انرژی، حمل‌ونقل و کارگری
• هزینه‌های بهداشتی، تلفات و افت تولید
• استهلاک، هزینه‌های مالی و هزینه‌های سربار واحد تولیدی

این عدد نه قیمت پیشنهادی بازار است و نه قیمت مطلوب تولیدکننده، بلکه حداقل قیمت بقا برای ادامه تولید با سودی حداقلی محسوب می‌شود.

در مقابل، حتی در سناریوی انتقال کامل شوک ارزی، قیمت تعادلی بازار در محدوده ۱۶۰ تا ۱۷۰ هزار تومان شکل می‌گیرد؛ سطحی که همچنان ۲۰ تا ۳۰ هزار تومان پایین‌تر از قیمت بقا قرار دارد و نشان‌دهنده تداوم زیان ساختاری تولید است.

جمع‌بندی نهایی

به گزارش خبرگزاری صنعت طیور ایران (ILBPIN)، تجربه سال ۱۴۰۱ و داده‌های فعلی سال ۱۴۰۴ نشان می‌دهد بازار تخم‌مرغ حتی در فصل کم‌مصرف نیز در برابر شوک‌های ارزی بی‌واکنش نمی‌ماند و تنها زمان واکنش به تعویق می‌افتد. افت تقاضای فصلی ممکن است افزایش قیمت را عقب بیندازد، اما فشار هزینه را حذف نمی‌کند؛ فشاری که در نهایت یا به قیمت بازار منتقل می‌شود یا با حذف تولید، خود را نشان می‌دهد.

این گزارش تحلیلی به‌صورت اختصاصی توسط خبرگزاری صنعت طیور ایران (ILBPIN) تهیه شده است.

انتشار، بازنشر یا استفاده از این مطلب بدون درج منبع «خبرگزاری صنعت طیور ایران (ILBPIN)» مجاز نیست.