لکههای خونی و گوشتی در تخممرغ؛ یک چالش کیفی پنهان در صنعت تخمگذار
به گزارش پایگاه خبری صنعت طیور ایران ilbpin، وجود لکههای خونی و گوشتی در تخممرغهای خوراکی، اگرچه از نظر ایمنی غذایی تهدید محسوب نمیشود، اما یکی از مهمترین عوامل کاهش کیفیت ظاهری تخممرغ و افت ارزش اقتصادی آن در زنجیره تولید تا مصرف بهشمار میرود.
این لکهها که در ادبیات تخصصی به عنوان Inclusions شناخته میشوند، از نگاه مصرفکننده اغلب با وجود جنین در تخممرغ اشتباه گرفته شده و همین موضوع باعث واکنش منفی و کاهش اعتماد مصرفکننده میشود؛ مسئلهای که بهطور مستقیم بر بازار تخممرغ درجه A اثرگذار است.
نقش سیستمهای سورتینگ؛ کاهش ریسک مصرف، افزایش افت اقتصادی
به گزارش ilbpin، امروزه دستگاههای پیشرفته درجهبندی و سورتینگ تخممرغ، بخش قابلتوجهی از تخممرغهای دارای لکه خونی یا گوشتی را شناسایی و از چرخه فروش تخممرغ درجه A خارج میکنند. هرچند این اقدام ریسک عرضه به مصرفکننده را کاهش میدهد، اما منجر به تنزل درجه کیفی و افت ارزش افزوده محصول برای تولیدکننده میشود.
از همین رو، کنترل این پدیده نهتنها یک موضوع بهداشتی، بلکه یک چالش اقتصادی و مدیریتی در واحدهای تخمگذار محسوب میشود.
لکه خونی چگونه در تخممرغ ایجاد میشود؟
بر اساس بررسیهای فنی منتشرشده و تحلیل ilbpin، لکههای خونی عمدتاً در فرآیند تشکیل تخممرغ شکل میگیرند. تخمدان مرغ، که محل رشد فولیکول و تشکیل زرده است، دارای شبکه خونرسانی بسیار گستردهای میباشد.
در شرایط طبیعی، آزاد شدن زرده در نقطهای به نام «استیگما» انجام میشود؛ ناحیهای که تقریباً فاقد رگ خونی است. اما در مواردی که آزادسازی زرده زودتر از موعد و پیش از رسیدن به استیگما اتفاق میافتد، پارگی رگهای خونی رخ داده و خون همراه با زرده وارد مسیر اویدوکت میشود. نتیجه این فرآیند، تشکیل تخممرغ حاوی لکه خونی است.
همچنین، خود اویدوکت نیز به دلیل خونرسانی بالا، در صورت بروز اختلال یا آسیب مکانیکی، میتواند منشأ خونریزی و ایجاد لکه خونی در تخممرغ باشد.
لکههای گوشتی؛ کمتر دیده میشوند، سختتر شناسایی میشوند
به گزارش ilbpin، در کنار لکههای خونی، لکههای گوشتی نیز در برخی تخممرغها مشاهده میشود. این لکهها معمولاً شامل بافتهای جداشده از تخمدان یا اویدوکت هستند و الزاماً حاوی خون نیستند؛ به همین دلیل شناسایی آنها در سیستمهای سورتینگ دشوارتر است.
آمارها نشان میدهد که بروز هر دو نوع لکه، با افزایش سن گله بیشتر شده و در مرغهای تخمگذار با پوسته قهوهای شایعتر از نژادهای تخمگذار سفیدپوست است.
عوامل مدیریتی و تغذیهای مؤثر در افزایش لکهها
بررسیهای تحلیلی ilbpin نشان میدهد که بروز لکههای خونی و گوشتی، در بسیاری از موارد به عوامل غیرژنتیکی مرتبط است، از جمله:
- بیماریهای زمینهای، بهویژه برونشیت عفونی
- کمبود ویتامینهای A و K
- خوراک آلوده به کپک یا دارای سطوح بالای مایکوتوکسین
- کمبود بیوتین و منیزیم
- اختلال در تأمین آب آشامیدنی
- تنشهای ناگهانی (واکسیناسیون، جمعآوری، سروصدا، اختلالات شبانه)
- برنامه نوری نامناسب، بهویژه نوردهی پیوسته در دوره تولید
ژنتیک؛ نقش محدود اما مؤثر در بلندمدت
طبق دادههای منتشرشده و تحلیل ilbpin، اگرچه ژنتیک در بروز این پدیده نقش دارد، اما وراثتپذیری صفات مرتبط با لکههای خونی و گوشتی پایین و معمولاً کمتر از ۱۵ درصد است.
با این حال، شرکتهای اصلاح نژاد طی دهههای اخیر، این صفت را بهطور مستمر پایش کردهاند و نتیجه آن، کاهش بیش از ۵۰ درصدی بروز لکههای خونی و گوشتی طی ۶۰ سال گذشته بوده است؛ هرچند سرعت پیشرفت ژنتیکی در این زمینه همچنان محدود است.
توصیه تخصصی ilbpin به مرغداران
ilbpin توصیه میکند در صورت مشاهده افزایش ناگهانی لکههای خونی یا گوشتی در گله:
- بررسی فوری وضعیت سلامت گله توسط دامپزشک طیور انجام شود
- نمونه خوراک مصرفی جهت آنالیز مایکوتوکسین و ریزمغذیها ذخیره شود
- برنامه نوری، مدیریت تنش و تأمین آب بازبینی گردد
این اقدامات میتواند از تداوم خسارت کیفی و اقتصادی در واحدهای تخمگذار جلوگیری کند.
حق انتشار و بازنشر این ترجمه محفوظ برای ILBPIN | پایگاه خبری صنعت طیور تخمگذار و گوشتی ایران است.
بازنشر با ذکر منبع بلامانع است.
