استرس سرمایی یکی از چالشهای پنهان در مدیریت مرغداریهای صنعتی است. برخلاف استرس گرمایی که معمولاً مورد توجه قرار میگیرد، قرار گرفتن طولانیمدت مرغها در دمای پایین میتواند عملکرد فیزیولوژیکی، ایمنی و تولید را بهشدت تحت تأثیر قرار دهد.
در مقالهای تازه که در سال ۲۰۲۵ منتشر شده، پژوهشگران چینی و کرهای اثر استرس سرمایی مزمن همراه با آمونیاک محیطی را بر مرغهای تخمگذار بررسی کردهاند تا میزان آسیب و توان سازگاری این پرندگان مشخص شود.
🔹 روش تحقیق
در این پژوهش، ۲۰۰ مرغ تخمگذار در دو گروه نگهداری شدند:
- گروه شاهد (در دمای طبیعی ۲۴ درجه سانتیگراد)
- گروه استرس سرمایی (در دمای ۱۲ درجه سانتیگراد)
هر دو گروه در معرض سطوح مختلف آمونیاک (۰ و ۲۰ ppm) قرار گرفتند. سپس پارامترهای زیر اندازهگیری شدند:
- نرخ تخمگذاری
- مصرف خوراک
- وزن تخممرغ
- سطح هورمونهای تنش (کورتیزول، کورتیکوسترون)
- نشانگرهای آنتیاکسیدانی (SOD، GSH، MDA)
- تغییرات در رفتار و وضعیت پر
🔹 نتایج اصلی
✅ کاهش عملکرد تولیدی: مرغهایی که در دمای پایین قرار داشتند، نرخ تولید تخممرغشان حدود ۱۸٪ کاهش یافت و میانگین وزن تخممرغ نیز کمتر شد.
✅ افزایش شاخصهای استرس: سطح کورتیکوسترون و MDA (نشانگر استرس اکسیداتیو) بهطور معنیداری افزایش یافت.
✅ کاهش دفاع آنتیاکسیدانی: فعالیت آنزیمهای SOD و GSH پایین آمد که بیانگر کاهش مقاومت سلولی در برابر استرس است.
✅ تأثیر ترکیبی آمونیاک و سرما: وقتی هر دو عامل با هم وجود داشتند، آسیب فیزیولوژیکی شدیدتر بود. پرها ریزش بیشتری داشتند و مرغها بیقرارتر بودند.
✅ تغییر در بیان ژنهای ایمنی: ژنهای مرتبط با التهاب (IL-6 و TNF-α) افزایش یافتند، درحالیکه ژنهای دفاعی طبیعی بدن کاهش نشان دادند.
🔹 تحلیل و نتیجهگیری
بهگفته نویسندگان مقاله، ترکیب سرمای مزمن با گاز آمونیاک حتی در سطوح پایین، موجب ایجاد استرس ترکیبی میشود که توان بدن مرغ را برای حفظ تعادل حرارتی و ایمنی کاهش میدهد.
مرغها برای حفظ دمای بدن، بخشی از انرژی خوراک را صرف گرمازایی میکنند، که این امر بهطور مستقیم باعث کاهش بازدهی تولید و کیفیت پوسته تخممرغ میشود.
🔹 راهکارهای کاربردی برای مرغداران
- 🟠 حفظ دمای سالن بین ۲۰ تا ۲۶ درجه سانتیگراد
- 🟠 تهویهٔ کافی برای جلوگیری از تجمع آمونیاک
- 🟠 استفاده از افزودنیهای تغذیهای مانند ویتامین E، سلنیوم و بتائین
- 🟠 پایش روزانهٔ رفتار مرغها (علائم بیحالی یا تجمع)
- 🟠 بهکارگیری سنسورهای دیجیتال برای رصد دما و گازهای محیطی
🔹 جمعبندی نهایی
مطالعهٔ ۲۰۲۵ نشان میدهد استرس سرمایی فقط یک عامل ساده نیست؛ بلکه در تعامل با شرایط محیطی مانند آمونیاک میتواند منجر به کاهش شدید عملکرد تخمگذاری، افت کیفیت تخممرغ و تضعیف ایمنی شود.
با مدیریت دما، تهویه و تغذیهٔ صحیح، مرغداران میتوانند از بروز این اثرات جلوگیری کنند.
🔗 منبع: PubMed Central (PMC12189347)
📢 این مقاله توسط تحریریه EggTimesNews ترجمه و منتشر شده است.
بازنشر با ذکر منبع بلامانع است.
