هزینه خوراک بیشترین سهم را در زنجیره تولید تخممرغ دارد؛ بهطوریکه بین ۶۰ تا ۷۰ درصد هزینه نهایی مرغداری را تشکیل میدهد. در چنین شرایطی، افزایش «کارایی مصرف خوراک» (Feed Utilization Efficiency) و کاهش ضایعات میتواند بهطور مستقیم سودآوری را افزایش دهد.
مطالعه جدید IJMS با هدف ارائه یک تصویر جامع از مکانیسمهای مولکولی، ژنتیکی و فیزیولوژیکی مؤثر بر کارایی خوراک انجام شده است. این مقاله تلاش میکند مشخص کند چرا برخی مرغها با مقدار خوراک یکسان، تخممرغ بیشتری تولید میکنند یا مواد مغذی را بهتر تبدیل میکنند.
محورهای اصلی پژوهش
بر اساس تحلیلهای این مقاله، عوامل مؤثر بر کارایی خوراک را میتوان در چهار دسته قرار داد:
عوامل ژنتیکی (Genetic Factors)
پژوهش نشان میدهد که ژنتیک نقش بنیادی در توانایی مرغها برای استفاده مؤثر از خوراک دارد.
ژنهایی مرتبط با:
- هضم و جذب مواد مغذی
- تنظیم انرژی
- رشد و فعالیت روده
- عملکرد میتوکندری
- مصرف انرژی در بافتهای مختلف
بهصورت مستقیم بر کارایی خوراک تأثیر میگذارند.
مطالعه تأکید میکند که ژنتیک مرغهای تخمگذار میتواند مبنای اصلاح نژاد جدیدی باشد که به سمت «مرغهای کارآمدتر» حرکت کند.
میکروبیوم روده (Gut Microbiota)
ترکیب میکروبی روده نقش کلیدی در:
- هضم
- تخمیر
- استخراج انرژی
- سلامت روده
ایفا میکند.
برخی از گونههای باکتریایی مانند Lactobacillus و Bifidobacterium توانایی بالایی در بهبود جذب خوراک دارند و میتوانند بهصورت طبیعی کارایی خوراک را افزایش دهند.
اینجا ارتباط بسیار مهمی بین ژنتیک و میکروبیوم مطرح میشود:
ژنهای میزبان تعیین میکنند چه نوع باکتریهایی در روده مستقر شوند — و این باکتریها تعیین میکنند خوراک چگونه مصرف شود.
مسیرهای مولکولی و هورمونی
پژوهش بر نقش چند مسیر حیاتی تأکید میکند:
- AMPK (تنظیم انرژی در سلول)
- mTOR (رشد و سنتز پروتئین)
- IGF-1 (رشد و بازده)
- PPARγ (متابولیسم چربیها)
- SGLT و GLUT (جذب قند)
اگر این مسیرها بهدرستی فعال یا مهار شوند، مرغ توانایی بیشتری برای تولید تخممرغ با مصرف کمتر خوراک خواهد داشت.
کیفیت و فرمول جیره
گرچه تمرکز مقاله ژنتیک و مولکولهاست، اما تأکید دارد که کیفیت جیره همچنان نقش مهمی دارد:
- بالانس پروتئین
- اسیدهای آمینه ضروری
- فیبر محلول
- مواد معدنی
- اسیدهای چرب
- ویتامینها
اما نکته مقاله این است که جیره مناسب تنها زمانی مؤثر است که ژنتیک مرغ اجازه دهد از این منابع بهدرستی استفاده کند.
جمعبندی علمی پژوهش
این مقاله نتیجه میگیرد که کارایی خوراک تنها یک موضوع تغذیهای نیست؛ بلکه یک «پدیده چندلایه» است که از سطح ژن تا باکتریهای روده و از مسیرهای مولکولی تا جیره مرغ را شامل میشود.
محققان پیشنهاد میکنند ترکیبی از موارد زیر در صنعت طیور آینده بهکار گرفته شود:
- انتخاب ژنتیکی مرغهایی با کارایی مصرف خوراک بالا
- بهبود میکروبیوم از طریق پروبیوتیکها و پریبیوتیکها
- فرمولاسیون دقیق جیره متناسب با ژنتیک گله
- استفاده از ابزارهای ژنومیک و بیوتکنولوژی برای اصلاح نژاد
تحلیل سردبیری ILBPIN
پژوهش جدید IJMS دقیقاً همان نقطهای را هدف قرار داده که مرغداران ایران با آن درگیرند:
هزینه سنگین خوراک.
در شرایطی که قیمت نهادهها بالا و نوسانی است، افزایش کارایی خوراک تنها با تنظیم جیره امکانپذیر نیست. لازم است نگاه علمی صنعت به سمت «ژنومیک، روده سالم و مسیرهای مولکولی» حرکت کند.
اگر ایران بتواند در برنامههای اصلاح نژاد داخلی یا انتخاب گله، فاکتور «کارایی خوراک» را لحاظ کند،
نتایج آن میتواند شامل:
- کاهش ۱۰ تا ۱۵ درصدی مصرف خوراک
- افزایش تولید
- کاهش هزینههای تولید
- و بهبود رقابتپذیری در صادرات تخممرغ
باشد.
حق انتشار (ILBPIN)
این گزارش علمی توسط تحریریه پایگاه خبری دارای مجوز رسمی
اخبار صنعت طیور تخمگذار و گوشتی ایران — ILBPIN.ir
مجوز رسمی: ۹۸۳۴۷
بر اساس بازنویسی تحلیلی مقاله مرجع IJMS تهیه شده است.
