چرخه معیوب در صنعت تخم‌گذار؛ خرید نقدی نهاده‌ها و فروش نسیه محصول

یکی از جدی‌ترین معضلات صنعت مرغداری در ایران، عدم توازن در سازوکار خرید نهاده‌های دامی و فروش محصول نهایی است. تولیدکننده‌ای که باید تمام نهاده‌های اصلی شامل ذرت، سویا، ریزمغذی‌ها و سایر افزودنی‌ها را به‌صورت نقدی و در سامانه‌های رسمی همچون بازارگاه خریداری کند، در طرف دیگر مجبور است محصول خود را یعنی تخم‌مرغ با شرایطی کاملاً متفاوت به فروش برساند؛ شرایطی که بیشتر یادآور یک بازار سنتی و غیرقابل اتکا است.

مشکلات تأمین نهاده‌های دامی

• خرید نقدی و الزام به پرداخت کامل قبل از دریافت کالا.

• وعده بارگیری سریع (مثلاً ۱۰ روزه) که در عمل ممکن است به دو تا سه ماه تأخیر بیانجامد.

• نبود سازوکار نظارتی مؤثر بر کیفیت؛ در حالی که روی کاغذ ذرت برزیلی درجه یک فاکتور می‌شود، در عمل ممکن است محموله‌های کپکی و فاسد به دست مرغدار برسد.

• عدم امکان پیگیری حقوقی مؤثر در برابر تخلفات یا تأخیرها.

چالش‌های فروش تخم‌مرغ

در نقطه مقابل، مرغدار برای فروش تخم‌مرغ با شرایطی کاملاً معکوس روبه‌روست:

• محصول باید ابتدا بارگیری و برای مشتری ارسال شود.

• مشتری پس از مشاهده بار و تأیید کیفیت، خرید را قطعی می‌کند.

• پول محصول معمولاً با چند روز تأخیر به حساب تولیدکننده واریز می‌شود.

این روند باعث می‌شود که مرغدار در دو جبهه در معرض ریسک قرار بگیرد: ریسک خرید نقدی مواد اولیه بی‌کیفیت و ریسک فروش نسیه محصول با تأخیر در وصول مطالبات.

پیامدهای اقتصادی

این چرخه معیوب، صنعت تخم‌گذار را در شرایطی قرار داده که:

• نقدینگی واحدهای تولیدی تحت فشار شدید قرار می‌گیرد.

• ریسک ورشکستگی و تعطیلی مرغداری‌ها افزایش می‌یابد.

• سرمایه‌گذاران جدید برای ورود به صنعت دلسرد می‌شوند.

• در نهایت، امنیت غذایی کشور نیز در معرض تهدید قرار می‌گیرد.

راهکارهای پیشنهادی

برای برون‌رفت از این وضعیت، چند اقدام کلیدی ضروری به نظر می‌رسد:

1. اصلاح نظام تأمین نهاده‌ها؛ تحویل به‌موقع و تضمین کیفیت کالا باید به‌عنوان یک اصل غیرقابل مذاکره در بازارگاه و سایر کانال‌های تأمین نهاده رعایت شود.

2. ایجاد بسترهای شفاف فروش تخم‌مرغ؛ با الهام از بورس کالا یا سامانه‌های رسمی، معاملات باید نقدی و شفاف صورت گیرد تا ریسک فروش نسیه از دوش تولیدکننده برداشته شود.

3. تضمین حقوق تولیدکننده؛ لازم است سازوکارهای حقوقی و نظارتی برای پیگیری تخلفات و تأخیرها در تأمین نهاده‌ها یا فروش محصول ایجاد شود.

4. حمایت از قراردادهای بلندمدت و عادلانه میان مرغداران و خریداران بزرگ، به‌جای معاملات کوتاه‌مدت سنتی.

جمع‌بندی

اینکه مرغدار در شرایطی قرار گیرد که نهاده‌ها را نقدی، آن‌هم با کیفیتی نامشخص خریداری کند، اما مجبور شود محصول خود را با تأخیر در وصول وجه بفروشد، یک تناقض بزرگ اقتصادی است. این سیستم سنتی و غیرقابل اتکا نه‌تنها سودآوری صنعت تخم‌گذار را به خطر انداخته، بلکه بقای آن را نیز تهدید می‌کند. اکنون زمان آن رسیده است که سیاست‌گذاران و نهادهای ذی‌ربط برای اصلاح این چرخه معیوب، تصمیمی فوری و عملیاتی اتخاذ کنند.

📌 این خبر توسط تیم تحریریه EggTimesNews تهیه شده و بازنشر آن با ذکر منبع بلامانع است.