گزارش مجلس از وضعیت نهادههای دامی؛ زنجیره تولید پروتئین در آستانه بحران
به گزارش رسانه صنعت طیور گوشتی و تخمگذار ایران – ILBPIN.ir، کمیسیون کشاورزی، آب، منابع طبیعی و محیط زیست مجلس شورای اسلامی در گزارشی رسمی، تصویر دقیقی از وضعیت نگرانکننده تأمین و توزیع نهادههای دامی در ششماهه اول سال ۱۴۰۴ ارائه کرده است.
این گزارش نشان میدهد که کمبود گسترده نهادههای اصلی از جمله ذرت، سویا و جو و افزایش قیمت آنها تا بیش از دو برابر نرخ مصوب، فشار سنگینی بر تولیدکنندگان وارد کرده و در بسیاری از استانها، بازارگاه عملاً فاقد موجودی بوده است.
طبق گزارش مجلس، روند تخصیص ارز وارداتی نیز با تأخیر چشمگیر و کمبود شدید مواجه بوده و این موضوع همراه با افزایش هزینههای حملونقل بینالمللی، موجب اختلال جدی در واردات نهادهها شده است.
کمیسیون کشاورزی همچنین از تخلفات برخی واردکنندگان شامل عرضه صوری نهاده، کوتاژهای جعلی، عدم تحویل بار واقعی و فروش نهاده دولتی در بازار آزاد خبر داده است؛ مسائلی که موجب بیاعتمادی تولیدکنندگان و تشدید بیثباتی در بازار شده است.
در سطح تولید، افزایش بیسابقه هزینه خوراک دام و طیور، توقف جوجهریزی در برخی واحدها، کشتار دام مولد و تعطیلی واحدهای تولیدی، نشانههایی از فشار شدید اقتصادی و کاهش توان تولیدی کشور است.
مجلس هشدار داده است که ادامه این روند میتواند به کاهش تولید پروتئین کشور، کمبود گسترده و افزایش شدید قیمت مرغ، تخممرغ و گوشت قرمز منجر شود و امنیت غذایی کشور را در ماههای آینده با تهدید جدی روبهرو سازد.
تحلیل اختصاصی ILBPIN از گزارش مجلس
گزارش کمیسیون کشاورزی مجلس نشان میدهد که بحران نهادههای دامی در سال ۱۴۰۴ یک اتفاق ناگهانی نیست، بلکه نتیجه سالها بیبرنامگی، نبود هماهنگی بین دستگاهها، تصمیمات لحظهای و اتکای بیشازحد به واردات است.
🔻 ۱. وابستگی خطرناک به واردات
بیش از ۸۰٪ خوراک دام کشور وارداتی است. این یعنی کوچکترین اختلال ارزی، سیاسی یا حملونقل، میتواند زنجیره تولید پروتئین کشور را فلج کند و این یک آسیبپذیری استراتژیک است.
🔻 ۲. بازارگاه؛ سامانهای که به جای حل مسئله، خود مسئلهساز شد
ایرادات اصلی:
- نبود شفافیت
- ارتباطنداشتن با سامانههای دیگر
- عرضه نهاده در بازار سیاه
- امکان سوءاستفاده واردکنندگان
- عدم رهگیری واقعی از مبدأ تا مقصد
این سامانه نه تنها به تولیدکننده کمک نکرده، بلکه بستر رانت و بینظمی شده است.
🔻 ۳. سیاستهای لحظهای و غیرپیشبینیپذیر
ممنوعیت صادرات، تغییرات ناگهانی قیمت، تصمیمات غیرکارشناسی و عدم هماهنگی وزارت جهاد، بانک مرکزی و ستاد تنظیم بازار، باعث شده تولیدکننده هیچ ثبات و چشمانداز مشخصی نداشته باشد.
🔻 ۴. پیامد نهایی: سقوط انگیزه تولید
وقتی نهادهها:
❗ گرانتر،
❗ بیکیفیتتر،
❗ غیرقابل اعتمادتر
و محصول نهایی ارزانتر از قیمت تمامشده خریداری میشود، خروج تولیدکنندگان از چرخه تولید کاملاً طبیعی است.
نتیجه این چرخه معیوب:
- کشتار دام مولد
- تعطیلی مرغداریها
- کاهش شدید جوجهریزی
- تهدید امنیت غذایی
🔻 ۵. پیشنهادهای ILBPIN برای اصلاح وضعیت
- ایجاد سامانه یکپارچه آمار، رهگیری و نظارت هوشمند نهادهها
- تنوعبخشی واقعی به مبادی واردات
- حذف دلالان از زنجیره تأمین
- ایجاد ذخایر استراتژیک نهاده
- اتصال بازارگاه به سامانههای انبار، تجارت و حملونقل
- برخورد جدی با واردکنندگان متخلف
- برنامهریزی بلندمدت برای تولید داخلی خوراک دام
نشر این خبر با درج منبع ILBPIN.ir بلامانع است.
