واکسیناسیون یا معدوم‌سازی؟

تحلیل تفاوت رویکرد ایران و اروپا در مواجهه با آنفلوانزای فوق‌حاد پرندگان

به گزارش پایگاه خبری صنعت طیور ایران ILBPIN.ir، تشدید دوباره شیوع آنفلوانزای فوق‌حاد پرندگان در اروپا، به‌ویژه هلند، باعث شده است که سیاست‌گذاران اروپایی برای نخستین‌بار به‌طور جدی درباره واکسن به‌عنوان ابزار اصلی کنترل بیماری تجدیدنظر کنند؛ موضوعی که سال‌هاست در ایران به‌صورت عملی اجرا می‌شود.

این تغییر رویکرد، پرسشی اساسی را مطرح می‌کند:
آیا ایران زودتر از اروپا به ضرورت واکسیناسیون رسیده بود، یا شرایط دو منطقه اساساً متفاوت بوده است؟

 دو فلسفه متفاوت در مدیریت یک بیماری مشترک

بررسی‌های ILBPIN نشان می‌دهد تفاوت اصلی میان ایران و اروپا نه در دانش علمی، بلکه در فلسفه مدیریت بیماری است.

 رویکرد ایران: مدیریت ریسک و همزیستی با ویروس

در ایران، آنفلوانزای فوق‌حاد پرندگان سال‌هاست به‌عنوان یک بیماری بومی‌شده شناخته می‌شود. تراکم بالای واحدهای پرورش، حضور گسترده طیور بومی، جابه‌جایی‌های غیررسمی و هم‌زیستی دائمی با پرندگان مهاجر باعث شده است که:

• حذف کامل ویروس عملاً غیرممکن باشد.

• معدوم‌سازی گسترده کارایی بلندمدت نداشته باشد.

در چنین شرایطی، واکسیناسیون (از جمله تزریق در سن ۶۰ روزگی و تکرار در ۹۰ روزگی) به یک ابزار بقا برای صنعت طیور تبدیل شده است، نه یک انتخاب اختیاری.

 رویکرد اروپا: حذف کامل ویروس و پرهیز از واکسن

در مقابل، کشورهای اروپایی—به‌ویژه هلند—سال‌ها بر سیاست معدوم‌سازی سریع و گسترده تکیه داشتند. هدف اصلی این سیاست:

• حفظ وضعیت «عاری از آنفلوانزا»

• جلوگیری از پنهان‌ماندن ویروس

• و محافظت از صادرات طیور

بود. به همین دلیل، واکسیناسیون عمداً کنار گذاشته شد، نه به‌دلیل ناآگاهی، بلکه به‌دلیل ریسک‌های تجاری و تشخیصی.

 چرا حالا اروپا به واکسن فکر می‌کند؟

به گزارش ILBPIN.ir، شرایط اپیدمیولوژیک در اروپا به‌طور بنیادین تغییر کرده است:

• ویروس در پرندگان وحشی دائمی شده

• سویه‌ها پرحدت‌تر شده‌اند

• معدوم‌سازی دیگر منجر به حذف پایدار ویروس نمی‌شود

• فشار اقتصادی و اجتماعی هر سال بیشتر می‌شود

اظهارات اخیر مقامات علمی هلند مبنی بر «منسوخ بودن روش‌های فعلی» نشان می‌دهد که مدل کلاسیک اروپایی به بن‌بست رسیده و واکسیناسیون به‌عنوان راهکار پیشگیرانه بلندمدت مطرح شده است.

 تجربه‌ای که ایران زودتر به‌دست آورد.

نکته‌ای که در تحلیل‌های ILBPIN برجسته است، این واقعیت است که ایران سال‌هاست تجربه عملی در زمینه:

• مدیریت گله‌های واکسینه‌شده

• تولید در شرایط گردش ویروس

• تنظیم برنامه‌های تکرار واکسن

• و کنترل افت ایمنی

دارد؛ تجربه‌ای که اروپا در صورت اجرای واکسیناسیون تازه وارد آن خواهد شد.

به بیان ساده‌تر، اروپا اکنون وارد زمینی می‌شود که ایران سال‌هاست در آن فعالیت می‌کند—البته نه از سر انتخاب، بلکه از سر اجبار.

 واکسیناسیون؛ راه‌حل کوتاه‌مدت یا تغییر پارادایم؟

بررسی‌ها نشان می‌دهد واکسیناسیون در اروپا، اگر اجرایی شود، دیگر یک اقدام موقت نخواهد بود، بلکه به معنای تغییر پارادایم مدیریت بیماری است:

• از حذف کامل  به مدیریت پایدار

• از واکنش اضطراری  به پیشگیری ساختاری

مسیرى که ایران مدت‌هاست در آن قرار دارد.

 جمع‌بندی ILBPIN

تحلیل ILBPIN.ir نشان می‌دهد که ایران و اروپا به یک نتیجه مشترک رسیده‌اند، اما از دو مسیر متفاوت:

• ایران زودتر واکسیناسیون را آغاز کرد، چون راه دیگری نداشت.

• اروپا دیرتر به واکسن رسیده، چون تا امروز می‌توانست بدون آن دوام بیاورد.

اکنون با تغییر ماهیت ویروس آنفلوانزای فوق‌حاد، تجربه کشورهایی مانند ایران می‌تواند برای اروپا—و سایر مناطق—دارای ارزش راهبردی باشد.

این گزارش تحلیلی توسط ILBPIN.ir تهیه و منتشر شده است.